Η ελιά στο Νηπιαγωγείο μας: Μία βιωματική προσέγγιση στην πολιτιστική και περιβαλλοντική αγωγή

Στο νηπιαγωγείο μας είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε την κ. Βαρβάρα Πίκουλα, η οποία παρουσίασε στα παιδιά, με βιωματικό και ενεργητικό τρόπο, την ιστορία και τη σημασία της ελιάς από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η δραστηριότητα αυτή αποτέλεσε μια ολοκληρωμένη μαθησιακή εμπειρία, που συνέδεσε την πολιτιστική μας κληρονομιά με τη βιωματική προσέγγιση της γνώσης.

Τα παιδιά ταξίδεψαν νοερά στον χρόνο και «συνάντησαν» τον θεό Ποσειδώνα με τη θεά Αθηνά και το ιερό δέντρο της, αναγνωρίζοντας τη θέση της ελιάς στη μυθολογία και στους αιώνες της ελληνικής ιστορίας. Η μύηση στη μυθολογία ενίσχυσε τη φαντασία και το συμβολικό παιχνίδι, ενώ ταυτόχρονα τα οδήγησε σε μια πρώτη κατανόηση της πολιτιστικής συνέχειας από το παρελθόν στο παρόν.

Στη συνέχεια, μεταμορφώθηκαν σε μικρούς ελαιοπαραγωγούς, συμμετέχοντας ενεργά σε όλη τη διαδικασία: μάζεψαν ελιές, παρατήρησαν και χειρίστηκαν εργαλεία του παρελθόντος, κατανόησαν πώς φτιάχνουμε ελιές για φαγητό, πάστα ελιάς και λάδι. Με μεγάλο ενδιαφέρον παρατήρησαν και άγγιξαν αυθεντικές πλάκες σαπουνιού ηλικίας 80 και 30 χρόνων, κατανοώντας τη διαχρονική αξία των προϊόντων της ελιάς. Με τον τρόπο αυτό καλλιεργήθηκαν η αισθητηριακή διερεύνηση, η αντίληψη αιτίου–αποτελέσματος, η γλωσσική ανάπτυξη μέσα από αυθεντικό λεξιλόγιο και η περιβαλλοντική ευαισθησία ως προς τον ρόλο της ελιάς στη ζωή μας.

 

 

Στο τέλος του προγράμματος, όπως οι αρχαίοι ολυμπιονίκες στεφανώνονταν με τον κότινο—στεφάνι από κλαδί αγριελιάς—έτσι και τα παιδιά μας στέφθηκαν και έλαβαν ως αναμνηστικό δώρο ένα χειροποίητο σαπούνι ελαιολάδου. Ενισχύθηκε η πολιτισμική σύνδεση, ενώ το αναμνηστικό δώρο έδωσε ουσιαστική συνέχεια στη βιωματική εμπειρία.

Η επίσκεψη της κ. Πίκουλα αποτέλεσε το έναυσμα για μια σειρά δραστηριοτήτων που προηγήθηκαν στην τάξη. Τα παιδιά παρατήρησαν προσεκτικά την ελιά του σχολείου μας: τον κορμό, τα φύλλα, τους καρπούς, το σχήμα και τα χρώματά της. Η άμεση επαφή με το δέντρο ενίσχυσε τις πρώτες επιστημονικές τους δεξιότητες, όπως την παρατήρηση, τη διατύπωση υποθέσεων και τη χρήση σχετικού λεξιλογίου. Μέσα από εκπαιδευτικά βίντεο και εικόνες γνώρισαν διαφορετικούς τρόπους συγκομιδής και παραγωγής, σύγκριναν παλιές και νέες μεθόδους και εμπλούτισαν τις γνώσεις τους με τρόπο οπτικοακουστικό, κατανοητό και ευχάριστο.

Ιδιαίτερη θέση είχε η εικαστική προσέγγιση του πίνακα του Θεόφιλου «Λιομάζωμα». Τα παιδιά παρατήρησαν λεπτομέρειες, μίλησαν για τα χρώματα, τους ανθρώπους, τα ζώα, τα εργαλεία και τα ρούχα της εποχής, προσπαθώντας να καταλάβουν αν το έργο απεικονίζει το παρελθόν ή το παρόν. Η διαδικασία αυτή ενίσχυσε την παρατηρητικότητά τους, την αισθητική τους καλλιέργεια, τη γλωσσική τους έκφραση και την κριτική τους σκέψη. Με φαντασία και ενθουσιασμό «μπήκαν» νοερά μέσα στον πίνακα και θέλησαν στη συνέχεια να τον αναπαραστήσουν μέσα από δραματοποίηση. Δούλεψαν σε ζευγάρια, όπου το ένα παιδί κρατούσε το δέντρο και το άλλο χτυπούσε με ξύλο τα κλαδιά για να πέσουν οι ελιές/πράσινα μπαλόνια. Η επιλογή των ζευγαριών έγινε μέσα από το παραδοσιακό λάχνισμα «Ελιά, ελιά, λαδοελιά, πόσα φύλλα στα κλαδιά;», φέρνοντας τα παιδιά σε επαφή με λαογραφικά στοιχεία, ρυθμό και προφορικό πολιτισμό. Η δραματοποίηση καλλιέργησε την κινητικότητα, τη συνεργασία, τον συντονισμό κινήσεων και την κοινωνική αλληλεπίδραση.

Στη συνέχεια τα παιδιά, πάλι με το λάχνισμα, έπαιξαν στο αυτοσχέδιο μουσικό μεταλλόφωνο το τραγούδι «Δεντράκι ευλογημένο», συνδέοντας τον ρυθμό, τη μουσική έκφραση και τη μνήμη με το θέμα της ελιάς. Η μουσική δραστηριότητα ενίσχυσε τη ρυθμική αγωγή, την ακουστική διάκριση και την ομαδική συμμετοχή.

 

Η δράση ολοκληρώθηκε με τη δημιουργία πίνακα με την τεχνική του κολλάζ. Τα παιδιά εμπνεύστηκαν από τον Θεόφιλο και δημιούργησαν το δικό τους «Λιομάζωμα», σχεδιάζοντας, επιλέγοντας υλικά, συνθέτοντας εικόνες και εκφράζοντας δημιουργικά την προσωπική τους ματιά. Μέσω αυτής της διαδικασίας ενισχύθηκαν οι λεπτές κινητικές δεξιότητες, η οπτικοκινητική συντονισμένη δράση, η καλλιτεχνική έκφραση και η ανάπτυξη αυτοπεποίθησης.

 

Η θεματική της ελιάς αποδείχθηκε μια πλούσια, πολυεπίπεδη μαθησιακή εμπειρία που συνέδεσε τη μυθολογία, την ιστορία, το περιβάλλον, τις τέχνες, τη μουσική και την κοινωνική αλληλεπίδραση. Πάνω απ’ όλα όμως έδωσε στα παιδιά τη δυνατότητα να μάθουν μέσα από τη χαρά, τη δράση και την ενεργή συμμετοχή—ανακαλύπτοντας πως η ελιά δεν είναι μόνο ένα δέντρο, αλλά σύμβολο ειρήνης, σοφίας και ζωής που μας συντροφεύει από την αρχαιότητα ως σήμερα.